Trong môi trường làm việc hiện đại, căng thẳng, xung đột hay áp lực thời hạn là điều không thể tránh khỏi. Nhưng nhiều vấn đề của đội nhóm không xuất phát từ năng lực hay chuyên môn kém mà đôi khi lại bắt nguồn từ cách cảm xúc của nhà quản lý chi phối hành vi và quyết định. Bài viết này dành cho các nhà quản lý, HR và trưởng nhóm, nhằm giải thích hiện tượng Amygdala Hijack, ảnh hưởng của nó đến tinh thần tổ chức, đồng thời cung cấp các góc nhìn khoa học để quản lý cảm xúc hiệu quả hơn.

1. Amygdala Hijack là gì? 

Daniel Goleman [1], tác giả của cuốn sách kinh điển “Emotional Intelligence” (1995) - một trong những công trình nền tảng về trí tuệ cảm xúc - đã mô tả hiện tượng Amygdala Hijack: khi con người gặp stress, xung đột hoặc phản biện, amygdala (trung tâm cảm xúc trong não) chiếm quyền kiểm soát prefrontal cortex - phần não chịu trách nhiệm cho lý trí, lập kế hoạch và quyết định sáng suốt.

Ảnh: Daniel Goleman [1] 

Nguồn: Internet

Điều này có nghĩa là ngay trong khoảnh khắc, chúng ta dễ phản ứng bản năng: nóng giận, phòng vệ, hoặc đưa ra quyết định cảm tính, mặc dù bình thường lý trí vẫn đang hoạt động tốt. Trong môi trường làm việc, chỉ một lời nói bốc đồng hay phản ứng tiêu cực của nhà quản lý cũng có thể gây tổn hại lâu dài cho niềm tin và tinh thần nhóm, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất và sự gắn kết.
Ví dụ dễ hiểu như trong một cuộc họp, nhân viên bị sếp phê bình gay gắt ngay trong cuộc họp có thể đỏ mặt, đơ người hoặc bật lại cáu kỉnh vì amygdala “bắt cóc” lý trí. Đối với chiều ngược lại, sếp bị nhân viên phản biện ý kiến khiến bảnthân cảm thấy bị đe dọa quyền uy, nhà quản lý cũng có thể mất bình tĩnh, nói lời nặng hoặc gạt đi ý kiến một cách gay gắt. Phản ứng bản năng xảy ra chỉ trong vài giây nhưng đủ làm gián đoạn hợp tác và ảnh hưởng tinh thần cả nhóm.

[1] Daniel Goleman là một nhà tâm lý học, nhà báo khoa học và giảng viên, nổi tiếng với các nghiên cứu về trí tuệ cảm xúc; tác phẩm Emotional Intelligence đã trở thành tài liệu tham khảo chuẩn mực trong quản lý và phát triển lãnh đạo toàn cầu.

2. Cơ chế não bộ: Khi cảm xúc “chiếm quyền” lý trí (hijack)

Hiện tượng Amygdala Hijack không chỉ là khái niệm trừu tượng mà có cơ sở sinh lý rõ ràng. 

Ảnh: Hiện tượng Amygdala Hijack

Nguồn: Internet

Khi não nhận bất kỳ tín hiệu nào bị xem là “đe dọa” - như bị phê bình trước đám đông, nghe giọng ai đó gay gắt, cảm thấy bản thân bị đánh giá thấp hoặc lo sợ mắc lỗi - amygdala sẽ phản ứng trước tiên. Đây là vùng não nguyên thủy chịu trách nhiệm bảo vệ sự sống, nên nó không phân biệt được đe dọa thật (bị tấn công) và đe dọa tâm lý (bị chỉ trích, bị phủ nhận giá trị). Ngay khi tín hiệu được kích hoạt, amygdala lập tức bật hệ thống sinh tồn “chiến đấu - bỏ chạy - đông cứng”: tim đập nhanh hơn, cơ bắp co lại, hơi thở gấp, sự chú ý thu hẹp… Tất cả diễn ra trong vài phần nghìn giây, nhanh đến mức prefrontal cortex - phần não chịu trách nhiệm cho lý trí, phân tích và ra quyết định - chưa kịp tham gia. 
Đây chính là lý do con người có thể nói hoặc làm điều gì đó bốc đồng trước khi kịp suy nghĩ, dù bình thường họ rất lý trí.

3. Tác động của Amygdala Hijack tới nhóm và tổ chức

Một khoảnh khắc mất kiểm soát của lãnh đạo có thể kéo theo hệ quả domino cho cả nhóm. Nhân viên có thể sẽ trở nên dè dặt, ít chia sẻ ý kiến, giảm sáng tạo và đóng góp. Xung đột tiềm ẩn tăng lên, văn hóa nhóm căng thẳng, và hiệu suất tổng thể đi xuống. Ví dụ như:
✖️Đưa ra phản ứng bốc đồng chỉ trong vài giây.
✖️Phản hồi gây căng thẳng cho nhân viên.
✖️Nhân viên có thể sẽ trở nên dè dặt, ít chia sẻ ý kiến,  giảm sáng tạo và đóng góp.
✖️Xung đột tiềm ẩn tăng lên, văn hóa nhóm căng thẳng.
✖️Quyết định quan trọng đôi khi bị chi phối bởi cảm xúc  thay vì dữ liệu hoặc phân tích logic.

Ảnh: Nổi nóng vì hiện tượng Amygdala Hijack

Nguồn: Internet

Chỉ một ánh mắt khó chịu hay lời nhận xét nóng nảy cũng có thể lan truyền như virus, tác động đến tâm lý nhóm trong suốt ngày làm việc. Ngược lại, nhà quản lý bình tĩnh và phản hồi có chủ đích sẽ giúp nhân viên cảm thấy an toàn, sẵn sàng hợp tác và ra quyết định sáng suốt hơn.

4. Làm sao để giảm nguy cơ bị Amygdala Hijack?

1️⃣ Tạo “khoảng dừng vàng” (The Pause): Chỉ 3-5 giây trước khi phản hồi giúp prefrontal cortex “bật lại” và tái kiểm soát phản ứng.
2️⃣ Nhận diện tín hiệu cơ thể: Tim đập nhanh, hơi thở gấp, nóng người, căng vai… là dấu hiệu cảm xúc đang lên.
3️⃣ Gọi tên cảm xúc (Name the Emotion): Nghiên cứu cho thấy việc gọi tên cảm xúc (“Tôi đang tức”, “Tôi đang căng thẳng”) giúp não lý trí điều chỉnh tốt hơn.
4️⃣ Tăng cường EQ cho đội ngũ lãnh đạo: Vì năng lực cảm xúc không tự nhiên mà có, nó là kỹ năng cần luyện tập.
5️⃣ Tạo môi trường tâm lý an toàn: Tạo môi trường tâm lý an toàn nghĩa là xây dựng một không gian nơi nhân viên có thể nói lên ý kiến, đặt câu hỏi, thừa nhận sai sót hoặc phản biện mà không sợ bị đánh giá, chỉ trích hay trừng phạt. Khi con người cảm thấy bị đe dọa, amygdala sẽ kích hoạt cơ chế phòng vệ - khiến họ lo lắng, phản ứng thái quá hoặc im lặng né tránh. Ngược lại, khi môi trường đủ an toàn, amygdala ít bị kích hoạt, giúp não lý trí hoạt động ổn định hơn.

Ảnh: Tạo môi trường an toàn giảm thiểu Amygdala Hijack

Nguồn: Internet

5. Kiểm soát cảm xúc - kỹ năng cốt lõi của nhà quản lý hiện đại

Hiểu Amygdala Hijack là bước đầu tiên. Điều quan trọng là nhận diện cảm xúc, điều tiết phản ứng và lan tỏa năng lượng tích cực. Nhà quản lý làm được điều này sẽ:
✅Ổn định năng lượng nhóm và văn hóa tổ chức
✅Giảm xung đột, tăng gắn kết và sáng tạo
✅Ra quyết định dựa trên lý trí, không để cảm xúc chi phối
✅Tạo môi trường an toàn để nhân viên tự tin đóng góp
Kỹ năng này, kết hợp với chuyên môn sẽ giúp lãnh đạo dẫn dắt đội ngũ hiệu quả, bền vững và linh hoạt hơn trong các tình huống.

Ảnh: Trí tuệ cảm xúc tốt giúp giảm hiện tượng Amygdala Hijack

Nguồn: Internet

📢Hitsuji HR Academy trong thời gian tới sẽ mở các khoá học liên quan đến Quản trị cảm xúc, giúp nhà quản lý, HR và trưởng nhóm nâng cao khả năng nhận diện và điều tiết cảm xúc, duy trì năng lượng tích cực, tạo môi trường làm việc an toàn và dẫn dắt đội ngũ hiệu quả trong mọi tình huống.
Các khoá học của Hitsuji giúp nhà quản lý, HR và trưởng nhóm:
✔️Hiểu cơ chế cảm xúc và tác động tới hiệu suất nhóm
✔️Duy trì năng lượng tích cực và xây dựng văn hóa làm việc tích cực
✔️Dẫn dắt đội ngũ hiệu quả trong mọi tình huống
Liên hệ Hitsuji HR Academy để được tư vấn khoá học phù hợp nhất.

--------------------------

𝐇𝐈𝐓𝐒𝐔𝐉𝐈 𝐇𝐑 𝐀𝐂𝐀𝐃𝐄𝐌𝐘

---𝐸𝑛ℎ𝑎𝑛𝑐𝑒 𝑆𝑘𝑖𝑙𝑙𝑠, 𝐸𝑛ℎ𝑎𝑛𝑐𝑒 𝐶𝑎𝑟𝑒𝑒𝑟𝑠---

Contact us at:

☎ 0705 619 568

📩 daotao@hitsuji-vn.com

🌎 Website: https://hitsujihr.com.vn/